Tuần 15
Tiết 57

MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON : CỐM

I. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh :
Cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hóa trong một thứ quà độc đáo và giản dị của dân tộc.
Thấy và chỉ ra được sự tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc trong lối văn tuỳ bút của Thạch Lam.
II. Chuẩn bị :
GV : Giáo án, SGK, SGV, ĐDDH :bảng phụ, chân dung tác giả, tranh.
HS : Học bài, soạn bài, ĐDHT.
III. Tiến trình hoạt động dạy - học :
Ổn định :
Kiểm tra bài cũ:
Thế nào là điệp ngữ và xác định điệp ngữ, các dạng điệp ngữ trong câu thơ sau :
“Mình về, mình có nhớ ta
Ta về ta nhớ những hoa cùng người…”
Tìm những điệp ngữ có ý nghĩa trong bài thơ “Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh và nêu tác dụng của nó?
3. Bài mới:
Trong cuộc sống có những thứ quà, có những món ăn thường ngày khá bình dị, không mấy cao sang nhưng lại đậm đà hương vị riêng, để ta ăn một lần và nhớ mãi; đồng thời bộc lộ những cảm xúc, suy nghĩ về những món ăn qua những trang viết.

Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nội dung


Hoạt động 1 : Đọc
Tìm hiểu về tác giả : giới thiệu chân dung
HS dựa vào phần chú thích để tìm hiểu về tác giả ( GV nhấn mạnh những điểm cần chú ý, bổ sung thêm.
GV hướng dẫn đọc : với giọng tình cảm tha thiết, trầm lắng, chậm êm.
GV đọc mẫu một đoạn ( Gọi HS đọc cho đến hết bài.
GV nhận xét cách đọc của HS.

I. Đọc:
1). Tác giả :Thạch Lam (Nguyễn Tường Lân) (1910 - 1942).
2). Tác phẩm :
Xuất xứ : SGK/161.


?
Văn bản “Một thứ quà của lúa non : cốm” được viết theo thể loại gì?

Thể loại : tuỳ bút (bút kí trữ tình) SGK/161.

?
Theo em, thể loại tuỳ bút có đặc điểm ntn?
GV nhấn mạnh điểm cần chú ý, bổ sung thêm : không có cốt truyện, gần với thơ, trực tiếp thể hiện cái tôi trữ tình của người viết .

HS trả lời.


?
Bài văn có mấy đoạn? Nội dung chính của mỗi đoạn?
HS đọc lại và giải thích từ khó.
Ba đoạn :
+ Đoạn 1 : “Từ đầu đến truyền rồng” ( hương thơm của lúa non gợi nhớ đến cốm và sự hình thành hạt cốm.
+ Đoạn 2 : “Từ cốm là thức quà đến nhũn nhặn” ( phát hiện, ngợi ca giá trị của cốm.
+ Đoạn 3 : “Còn lại” ( bàn về sự thưởng thức cốm và ý nghĩa sâu xa trong việc hưởng thụ.

Bố cục : ba đoạn.


Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản.


II. Tìm hiểu văn bản :

?
Trong đoạn 1 điều gì đã “báo trước mùa về của một thức quà thanh nhãvà tinh khiết”?

Hương thơm của lúa là sen
1. Cảm nghĩ về nguồn gốc cốm :

?
Ngoài ra còn hình ảnh, chi tiết nào gợi cảm xúc cho người viết? Nhờ giác quan nào?

Hạt thóc nếp – giác quan khứu giác.


?
Tìm các từ miêu tả hạt thóc nếp đầu tiên làm nên hạt cốm?

Hạt thóc nếp đầu tiên ( hình ảnh gợi cảm xúc về mùa cốm. Những cách thức làm truyền từ đời này sang đời khác.



?
Cách miêu tả hạt cốm ntn?

Hạt thóc nếp đầu tiên ( hình ảnh gợi cảm xúc về mùa cốm. Những cách thức làm truyền từ đời này sang đời khác.
Tả từ trong ra ngoài, mùi vị bên trong, sự lớn dần của hạt nếp.



?
Tại sao nhà văn lại dùng một câu hỏi giữa đoạn? Cách đặt câu như vậy có tác dụng gì?


HS đọc phần còn lại từ “Đợi đến ( thuyền rồng”

Như muốn lôi kéo sự đồng cảm và tưởng tượng của người đọc hoà vào cảm xúc của tác giả.



?
Chi tiết nào vẽ lên nét truyền thống của cô gái bán cốm làng vòng?

Cô hàng cốm xinh xinh … với dấu hiệu đặc biệt : cái đòn gánh ( nghề cốm làng vòng.


?
Những cảm giác, ấn tượng nào của tác giả tạo nên tính biểu cảm của đoạn văn? Cảm xúc của tác giả ntn?
GV : Cảm xúc được gợi lên từ hương thơm